گروه کوه نوردی همنورد

بسمه تعالی

ترجمه و برگرفته از کمیسیون پزشکی اتحادیه جهانی کوه نوردی: دکتر حمید مساعدیان

عضو کمیسیون پزشکی اتحادیه جهانی کوه نوردی

مدیر مسئول انجمن پزشکی کوهستان ایران

امروزه بسیاری از کوه نوردان از باتون در پیمایش ها و صعودهای خود استفاده می کنند و روز به روز به تعداد استفاده کنندگان اضافه می شود.

این سوال همیشه برای کوه نوردان و طبیعت گردان باقی بوده که:

آیا استفاده از باتون ضرری برای انسان دارد یا از ضروریات است؟

انواع باتون که مورد استفاده کوه نوردان قرار می گیرد:الف: عادی  ب: تلسکوپی

باتون های تلسکوپی از نظر کارایی در کوه نوردی بهتر و ایمن تر می باشند. باتون های فنردار از نظر قدرت کاهش فشار روی دست ها و ایجاد خستگی در ضربه های متوالی به دست ها کارایی بیشتری دارند.

نحوه استفاده از باتون: طول باتون بر اساس قد فرد و شیب مسیر باید تنظیم شود و همچنین طوری که در هنگام استفاده از باتون آرنج زاویه 90 درجه داشته باشد. در استفاده از باتون دقت شود تا حد امکان نزدیک به خط عمود بدن باشد. هنگام راه رفتن بدون حمل بار و کوله پشتی تفاوتی نمی کند که از یک یا دو باتوم استفاده شود. اما در حمل بارهای سنگین برای حفظ تعادل حتما باید از دو باتون استفاده شود.

فواید باتون هنگامی است که از باتون درست استفاده شود:

باتون ها در ازای هر ساعت فعالیت کوه نوردی چندین تن وزن را از روی اندام تحتانی به دست ها منتقل می کنند.

و در ازای یک روز فعالیت سنگین کوه نوردی حدود 30 تن وزن و فشار را از روی زانوهای شما منتقل می کند.

درموارد ذیل و در حمل کوله پشتی های سنگین استفاده از باتون فشار را از روی مفاصل اندام تحتانی کم می کند:

الف:در سنین بالا و افراد سالمند

ب:در وزن بالای کوه نورد(کوه نورد سنگین وزن)

ج:ناراحتی قبلی مفاصل و ستون فقرات

د:در هنگام حمل کوله پشتی های سنگین (در برنامه های زمستانی و طولانی مدت)

ه:در هنگام کوه نوردی بر روی برف و مکان های خیس، سبزه زار، نرم، هنگام عبور از رودخانه،کوه نوردی در شرایط مه یا دید کم (در شرایط فوق حفظ تعادل نقش حیاتی برای سلامتی فرد دارد)

فواید استفاده از باتون:

افزایش حس تعادل و ایجاد تعادل(کاهش زمین خوردن و سر خوردن و سقوط) خصوصا در خستگی های مفرط در برنامه های کوه نوردی

هنگام حمل کوله پشتی سنگین

استفاده از باتون از افزایش بی رویه ضربان قلب در ابتدای فعالیت و شروع کوه نوردی کمک کننده است (ولی بعد از مدتی این کاهش ضربان بدلیل فعالیت ماهیچه های دست و پا ادامه پیدا نمی کند).

معایب استفاده از باتون در کوه نوردی:

1- استفاده نادرست از باتون (اگر فاصله بین بدن و باتون زیاد باشد نه تنها کشیدگی در اندام ها زیاد می شود بلکه هنگام چرخش درد زیادی نیز احساس خواهد شد.

2- استفاده از باتون ها احساس تعادل را کاهش می دهد

(استفاده مداوم از باتون توانایی هماهنگی کوه نورد را کاهش می دهد. در مورد استفاده مکرر از باتون، کوهنورد احساس امنیت بیشتری می کند. این اثر مخرب بوده و باعث می شود در مناطقی که صعب العبور است، خصوصا جایی که فرد نمی تواند از باتون استفاده کندفرد دچار مشکل شود، مانند: تیغه های باریک کوه و مسیرهای پرتگاهی)(متداولترین حادثه کوه نوردی: سقوط بدلیل لغزش در هنگام فرود است).

3- مکانیزم های محافظتی فیزیولوژیکی را کاهش می دهد:

استفاده مداوم از باتون تحریک کشیدگی فیزیولوژیکی را که برای تغذیه غضروف مفصلی و ورزیده کردن و حفظ حالت کشسانی مفصل لازم است کاهش می دهد.

4- افزایش ضربان قلب به دلیل فعالیت ماهیچه های بزرگتر در اندام فوقانی(دست ها).

5- راحت نبودن هنگام عکاسی یا فیلمبرداری در برنامه های کوه نوردی(دلیل پزشکی نیست).(حتی می تواند خطراتی برای کوه نورد داشته باشد)

روش صحیح راه رفتن و کوه نوردی و جلوگیری از کشش شدید عضلات اندام ها:

لازم است کوه نوردان به دلایل فیزیولوژیکی – حرکتی (سیستم گیرنده های عمقی مفاصل)روش صحیح پیمایش و کوه نوردی را برای حفظ حالت کشسانی، ایمنی و کم فشار بودن مفصل، نحوه استفاده صحیح از باتون را آموزش دیده و بیاموزند.

عوامل مهم درمیزان فشار وارده بر مفاصل اندام تحتانی:

وزن بدن(خصوصا وزن زیاد کوه نورد)

وزن کوله پشتی

روش صحیح پایین رفتن از کوه

توصیه ها:

کوه نورد باید با قدم های کوتاه، ضربه گیر و متغیر (از لحاظ نحوه قدم برداری) تا جایی که می تواند جلوی کشیدگی اندام ها را بگیرد. یعنی قدم برداشتن درهنگام فرود باید کوتاه، کشش دار و تا حد امکان آرام باشد.(نه آنقدر آرام که موجب خستگی عضلات چهارسر ران و عضلات جلو ران گردد)

ضمنا از دویدن در سراشیبی ها و برداشتن قدم های بلند بپرهیزید ودر راه های باریک و خطرناک از طناب به عنوان کمک و حمایت استفاده کنید.  

مسیر های فرود را میان بر نزنید.

برنامه های کوه نوردی را متناسب با توانایی بدنی خود انتخاب کنید.

با رعایت موارد فوق می توان ده ها سال به ورزش کوه نوردی بدون بروز عوارض ارتوپدی و مفصلی پرداخت.

مصرف مایعات در حین کوهنوردی: اگر کوه نوردان به نوشیدن زیاد مایعات عادت کنند مشکلات مفصلی کمتری برایشان بوجود می آید زیرا مفاصل از بی آبی رنج می برند. بخصوص در طول ضرب دیدگی های خفیف و مداوم غضروف ها (به ویژه در زانوها هنگام پایین رفتن از کوه) مشکل کم آبی بیشتر نمود پیدا می کند، زیرا غضروف ها دارای رگ نیستند و اولین جایی هستند که از بی آبی دچار مشکل می شوند.

استفاده از باتون در کوه نوردی نباید عادتی و همیشگی باشد. و نباید از آن در تمامی مسیرها استفاده کرد بخصوص استفاده دائمی از باتون در کودکان و نوجوانان جایز نیست.

در استفاده از باتون باید فوائد و مضرات آن در نظر گرفته شود سپس در موردکاربرد آن تصمیم گرفته شود.

باتون را طوری حمل و استفاده نمایید که در صورت نیاز به دستانتان و عدم نیاز به باتون بتوانید آن را براحتی در کوله پشتی خود قرار داده و قسمت تیز باتون بسمت پایین باشد تا خطر یا مزاحمتی برای کوه نورد پشتی شما نداشته باشد.

مترجم: استفاده از باتون می تواند در تقویت عضلات دست های کوه نورد موثر باشد همانطور که می دانیم کوه نوردان بخاطر نوع و شیوه ورزش کوه نوردی اکثرا از پاهای خود استفاده می کنند که بمرور زمان می تواند باعث ضعف نسبی عضلات دست های آنان گردد که با استفاده از باتون می توانند جلوی این ضعف نسبی عضلات دست را بگیرند.  

منبع: سایت انجمن پزشکی کوهستان ایران